Lần đầu tiên trong lịch sử, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam vượt mốc 1.000 tỷ USD, và cột mốc này đến ngay trong tháng 10 chứ không phải cuối năm. Theo số liệu sơ bộ của Bộ Công Thương công bố đầu tháng 11/2026, thương mại 10 tháng đạt khoảng 1.010,6 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ. Khi gia nhập WTO năm 2007, con số này mới chỉ nhỉnh hơn 100 tỷ USD, nghĩa là quy mô thương mại đã tăng khoảng mười lần.
Những con số chính
- Xuất khẩu: khoảng 499,2 tỷ USD, tăng 27,5%. Hàng công nghiệp chế biến chiếm hơn 90% giá trị xuất khẩu.
- Nhập khẩu: khoảng 511,3 tỷ USD, tăng 37,4%, trong đó hơn 94% là hàng phục vụ sản xuất: máy móc, linh kiện, nguyên liệu.
- Tháng 10: xuất khẩu 64,7 tỷ USD, xuất siêu khoảng 7,3 tỷ USD, cao hơn nhiều so với mức khoảng 1,3 tỷ USD của tháng 9.
- Đa dạng hoá: 37 nhóm hàng đạt trên 1 tỷ USD, tám nhóm vượt 10 tỷ USD.
Nhập khẩu tăng nhanh là tín hiệu tốt
Thoạt nhìn, việc nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu có thể gây lo ngại về cán cân thương mại. Tuy nhiên, khi gần như toàn bộ hàng nhập là tư liệu sản xuất, đây thực chất là "đầu vào" cho các dây chuyền đang mở rộng, nhất là điện tử và công nghệ. Mức xuất siêu lớn của tháng 10 cho thấy các lô hàng nhập trước đó đang được chuyển hoá thành hàng xuất khẩu. Đây cũng là quy luật mùa vụ quen thuộc: quý IV thường là cao điểm giao hàng cho mùa mua sắm cuối năm ở Mỹ và châu Âu.
Thị trường và chính sách hỗ trợ
Mỹ tiếp tục là thị trường xuất siêu lớn nhất (khoảng 140 tỷ USD), tiếp theo là EU (khoảng 41 tỷ USD). Ở chiều ngược lại, Việt Nam nhập siêu từ Trung Quốc, Hàn Quốc và ASEAN, đúng với vai trò trung tâm lắp ráp, chế tạo của chuỗi cung ứng khu vực. Mạng lưới hiệp định thương mại tự do tiếp tục được mở rộng: Hiệp định Việt Nam – EFTA vừa được ký ngày 18/10/2026, và các hiệp định sẵn có như CPTPP, EVFTA, UKVFTA vẫn còn nhiều dư địa khai thác ưu đãi thuế.
Tác động đến kinh tế Việt Nam
- Tăng trưởng: xuất khẩu ròng dương trong quý IV sẽ đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên của năm 2026.
- Việc làm và thu nhập: các ngành dệt may, da giày, điện tử, gỗ cần nhiều lao động, đơn hàng tăng giúp ổn định việc làm cuối năm.
- Tỷ giá: nguồn ngoại tệ từ xuất siêu và FDI giải ngân (21,07 tỷ USD trong 9 tháng) hỗ trợ ổn định tỷ giá.
- Doanh nghiệp niêm yết: nhóm cảng biển, logistics, khu công nghiệp và xuất khẩu được hưởng lợi trực tiếp từ sản lượng hàng hoá tăng.
Điều cần theo dõi
Tỷ trọng xuất khẩu của khu vực FDI vẫn ở mức trên 80%, trong khi doanh nghiệp trong nước tăng chậm hơn (khoảng 8%). Nâng tỷ lệ nội địa hoá và tận dụng tốt hơn quy tắc xuất xứ là hướng đi then chốt, phù hợp với các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân và GoGlobal đang triển khai.
Nhận định của vietnamii.com: cột mốc 1.000 tỷ USD khẳng định vị thế của Việt Nam như một trong những nền kinh tế mở nhất thế giới. Với đơn hàng cuối năm khả quan và hiệp định mới với EFTA, cả năm 2026 nhiều khả năng đạt khoảng 1.100 tỷ USD như dự báo của Chính phủ.