Sáng 18/10/2026 tại Hà Nội, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng và đại diện bốn nước thành viên Khối Thương mại tự do châu Âu (EFTA) gồm Thuỵ Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein đã ký Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EFTA (VEFTA). Đàm phán khởi động từ tháng 5/2012, tạm dừng năm 2018, được nối lại tháng 9/2025 và kết thúc ngày 2/7/2026. Đây được xem là FTA thứ 18 của Việt Nam.
Nội dung chính
- Phạm vi toàn diện: hàng hoá, dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ, mua sắm chính phủ, cạnh tranh và phát triển bền vững.
- Phía EFTA: khi hiệp định có hiệu lực, hàng công nghiệp, cá và sản phẩm biển đủ điều kiện của Việt Nam được hưởng thuế suất 0%.
- Phía Việt Nam: xoá bỏ dần thuế với phần lớn hàng công nghiệp và thuỷ sản từ EFTA trong tối đa 11 năm. Ví dụ, khoảng một nửa hàng xuất khẩu của Na Uy sang Việt Nam được miễn thuế ngay, tăng lên trên 98% sau bảy năm.
- Thương mại hiện tại: trao đổi hàng hoá năm 2025 đạt khoảng 4,8 tỷ euro, Việt Nam xuất siêu khoảng 2,5 tỷ euro (theo EFTA, không tính vàng của Thuỵ Sĩ).
Ngành nào hưởng lợi?
Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang EFTA gồm máy móc điện, giày dép, dệt may, máy móc cơ khí, điện tử, linh kiện và thuỷ sản. Với thu nhập bình quân thuộc nhóm cao nhất thế giới, Thuỵ Sĩ và Na Uy là thị trường "khó tính" nhưng giá trị cao, giúp doanh nghiệp Việt Nam nâng chuẩn chất lượng và thương hiệu. Ở chiều ngược lại, máy móc, dược phẩm, cá hồi từ Na Uy sẽ rẻ hơn, có lợi cho người tiêu dùng và doanh nghiệp chế biến trong nước.
Gắn với chiến lược đa dạng hoá thị trường
Trong bối cảnh thuế quan toàn cầu biến động, VEFTA giúp Việt Nam giảm phụ thuộc vào một vài thị trường lớn. Hiệp định bổ sung cho EVFTA (27 nước EU) và UKVFTA (Anh), hoàn thiện "mảnh ghép" châu Âu. Chương trình GoGlobal hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế và mục tiêu thu hút FDI chất lượng cao, gắn với chuyển giao công nghệ, sẽ được hỗ trợ thêm bởi dòng vốn từ các tập đoàn Thuỵ Sĩ, Na Uy vốn mạnh về dược phẩm, năng lượng, hàng hải và tài chính.
Tác động đến kinh tế Việt Nam
- Xuất khẩu: thêm lợi thế thuế quan cho thuỷ sản, dệt may, da giày tại thị trường thu nhập cao.
- Đầu tư: mở đường cho vốn và công nghệ trong năng lượng tái tạo, thị trường carbon, hàng hải và dược phẩm.
- Thể chế: cam kết về sở hữu trí tuệ, mua sắm chính phủ và phát triển bền vững thúc đẩy môi trường kinh doanh minh bạch hơn.
Lộ trình phía trước
Việc ký kết chưa đồng nghĩa ưu đãi thuế được áp dụng ngay; hiệp định cần được các bên phê chuẩn. Bộ Công Thương đặt mục tiêu hiệp định có hiệu lực từ đầu năm 2027. Doanh nghiệp nên chuẩn bị sớm: rà soát biểu thuế, quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn sản phẩm để tận dụng ngay khi hiệp định có hiệu lực.
Nhận định của vietnamii.com: VEFTA là bước tiến quan trọng trong hội nhập, đưa Việt Nam đến gần hơn với nhóm thị trường giàu nhất châu Âu. Kinh nghiệm cho thấy doanh nghiệp chuẩn bị sớm về xuất xứ và tiêu chuẩn sẽ hưởng lợi nhiều nhất.